Hugo Kołłątaj – życie i działalność twórcy Konstytucji 3 Maja
3 maja każdego roku, celebrujemy jedno z najważniejszych świąt narodowych – rocznicę uchwalenia pierwszej polskiej konstytucji. Pierwszej nie tylko w Polsce, ale i w całej Europie. Bardzo ważną rolę w jej powstaniu odegrał Hugo Kołłątaj. Kim dokładniej był i dlaczego do dziś kultywuje się pamięć o tej postaci? Dowiedz się więcej!
Konstytucja 3 Maja i jej rola w historii Polski
Konstytucja III Maja została uchwalona w wyjątkowo trudnym momencie, kiedy de facto toczyła się walka o zachowanie niepodległości naszego kraju. Byliśmy już po pierwszym rozbiorze, w wyniku którego Rzeczpospolita straciła lwią część swoich ziem. Część elity opowiadała się za pozostaniem pod protektoratem rosyjskim, a druga strona szukała sposobów na uniezależnienie państwa. Tak powstało nieformalne stowarzyszenie polityków, zwane Stronnictwem Patriotycznym. Zdaniem jego przedstawicieli jedyną szansą na uniknięcie jeszcze większego interwencjonizmu rosyjskiego była likwidacja liberum veto, wolnej elekcji oraz Rady Nieustającej.
Szansą na wprowadzenie tych zmian był Sejm Wielki odbywający się w latach 1788-1792. Caryca Katarzyna II była wówczas zajęta konfliktem z Imperium Osmańskim, co wykorzystano do zdobycia przewagi. O tym, jaką walkę stoczyło wówczas Stronnictwo Patriotyczne, dokładniej dowiesz się z artykułu na temat Konstytucji 3 maja opublikowanego na blogu Skarbnicy Narodowej, do którego zapraszamy!
Pewne jest jedno: data 3 maja 1791 roku ma wymiar symboliczny. I choć uchwalenie konstytucji nie powstrzymało zaborów, jest świadectwem nieustającego patriotyzmu wielkich Polaków.
Hugo Kołłątaj – współtwórca Konstytucji 3 Maja
Nad treścią Konstytucji 3 Maja oraz jej założeniami pracowało wielu członków Stronnictwa Narodowego. Jednym z najważniejszych był Hugo Kołłątaj. Był nie tylko politykiem, ale również pisarzem, satyrykiem oraz historykiem i katolickim prezbiterem.
W latach 1782-1786 Kołłątaj był rektorem Szkoły Głównej Koronnej, a później referendarzem wielkim litewskim i podkanclerzym koronnym. To właśnie on wysunął najważniejsze postulaty majowej konstytucji, które zadecydowały o ostatecznym kształcie dokumentu. Za sprawą Kołłątaja znalazły się w nim zapisy o:
- przyznaniu większych praw mieszczanom,
- uwłaszczeniu chłopów,
- ograniczeniu wpływu magnaterii,
- zmianach w systemie opodatkowania,
- zniesieniu liberum veto dla szlachty,
- przywróceniu dziedziczności tronu polskiego.
Jego zasługi, do dziś są uznawane za kluczowy wkład w rozwój nowoczesnego społeczeństwa polskiego. Został upamiętniony m.in. licznymi pomnikami – popiersie Kołłątaja można znaleźć m.in., na dziedzińcu Collegium Kołłątaja w Krakowie.
Konstytucja 3 Maja 1791 roku – medal pamiątkowy w 230. rocznicę uchwalenia
Z okazji 230. rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja przygotowano wyjątkowy medal okolicznościowy upamiętniający jedno z najważniejszych wydarzeń w historii Polski. Numizmat został zaprojektowany przez cenionego artystę-medaliera Roberta Kotowicza, który inspirację czerpał ze słynnego obrazu Jana Matejki „Konstytucja 3 Maja”, a cały projekt wykonano w tradycyjnej technice płaskorzeźby medalierskiej. Na awersie medalu przedstawiono marszałka Sejmu Wielkiego Stanisława Małachowskiego unoszącego tekst Konstytucji 3 Maja w otoczeniu najważniejszych postaci związanych z uchwaleniem dokumentu.
Rewers ukazuje symboliczną postać Polonii z orderem Virtuti Militari i mieczem, której hołd oddają rycerze i ułani z różnych epok polskiej historii. Kompozycję uzupełniają patriotyczne symbole oraz napis „Jeszcze Polska nie zginęła, kiedy my żyjemy”, podkreślający znaczenie konstytucji jako symbolu walki o niepodległość i nowoczesne państwo. Medal stanowi nie tylko cenny numizmat kolekcjonerski, ale również wyjątkową pamiątkę przypominającą o dorobku twórców pierwszej konstytucji w Europie.
Sprawdź też inne medale i monety dostępne w Skarbnicy Narodowej – każdy numizmat niesie za sobą niezwykłą historię wartą poznania.
Podsumowując, Konstytucja 3 Maja pozostaje jednym z najważniejszych symboli polskiej walki o nowoczesne i niezależne państwo, a ogromny wkład w jej powstanie miał Hugo Kołłątaj – wybitny reformator, polityk i współtwórca przełomowych zmian ustrojowych. Artykuł pokazuje nie tylko historyczne znaczenie samej konstytucji, lecz także przypomina o ludziach, którzy odegrali kluczową rolę w kształtowaniu nowoczesnego społeczeństwa polskiego. Pamiątkowy medal upamiętniający 230. rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja stanowi natomiast wyjątkowe połączenie historii, patriotyzmu i sztuki medalierskiej, pozwalające kolekcjonerom zachować pamięć o jednym z najważniejszych wydarzeń w dziejach Polski.
Konstytucja 3 maja – najczęściej zadawane pytania i odpowiedzi
Jakie są najważniejsze postanowienia Konstytucji 3 Maja?
Do najważniejszych postanowień Konstytucji 3 Maja należały m.in. zniesienie liberum veto, ograniczenie wpływów magnaterii, wprowadzenie dziedziczności tronu oraz przyznanie większych praw mieszczanom. Dokument przewidywał także reformy systemu opodatkowania i objęcie chłopów ochroną państwa, co miało wzmocnić i unowocześnić Rzeczpospolitą.
Kto jest autorem Konstytucji 3 Maja?
Głównym autorem tekstu Konstytucji 3 Maja był król Stanisław August Poniatowski. W pracach nad ustawą rządową uczestniczyli również Ignacy Potocki, Hugo Kołłątaj oraz królewski sekretarz Scipione Piattoli.
Kto był królem Polski w czasie Konstytucji 3 maja?
Konstytucja 3 Maja została uchwalona w 1791 roku za panowania króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Władca był jednym z głównych autorów dokumentu i po jego uchwaleniu osobiście podpisał Ustawę Rządową.
