Pamiętna walka o Górny Śląsk, czyli 100. rocznica wybuchu III powstania śląskiego

W 2021 roku przypada setna rocznica wybuchu III powstania śląskiego. To wydarzenie historyczne, które ostatecznie zadecydowało o przyłączeniu spornego regionu Górnego Śląska do Polski, a nie do Niemiec. Zobacz, jak przebiegał ten zryw militarny i jakie są jego efekty.

Tło historyczne III powstania śląskiego

Górny Śląsk to kraina historyczna usytuowana na pograniczu Polski i Czech, której istnienie potwierdzają już kroniki średniowieczne. Choć przez wiele wieków nie była ona formalnie częścią państwa polskiego, od zawsze miała związki z Polską, ale także z Niemcami. Księstwa śląskie w erze nowożytnej zostały przejęte przez monarchię habsburską, jednak nadal silne pozostawały tutaj wpływy polskie. Dlatego gdy po I wojnie światowej doszło do zmian na mapie Europy i odzyskania przez Polskę niepodległości, podjęcie decyzji o tym, do którego z krajów przyłączyć Górny Śląsk, stało się kwestią sporną.

Zarówno po stronie polskiej, jak i niemieckiej pojawiły się roszczenia przyłączenia tego terenu. W samym regionie ukształtowały się trzy konkurencyjne stronnictwa: niemieckie, polskie oraz separatystyczne. Z uwagi na konfliktową sytuację podczas konferencji w Paryżu uzgodniono, że rozstrzygnięcie przynależności terytorialnej Górnego Śląska rozstrzygnie plebiscyt, w którym będzie mógł wziąć udział każdy dorosły mieszkaniec regionu.

Zaowocowało to falą antypolskich represji, które zaostrzyły konflikt. To właśnie po nich, 17 sierpnia 1919 roku nastąpił wybuch I powstania śląskiego – na wzór wcześniejszego, skutecznego, powstania wielkopolskiego. Nie przyniosło jednak pożądanego efektu. II powstanie śląskie, które wybuchło rok później, z 19 na 20 sierpnia 2020 roku pozwoliło Polakom uzyskać lepsze warunki do prowadzenia kampanii plebiscytowej.

Mimo wszystko, plebiscyt zakończył się wynikiem niekorzystnym dla Polaków, co było m.in. skutkiem uwzględnienia głosów Górnoślązaków niemieszkających w regionie, a np. w Belgii czy Zagłębiu Ruhry. Dlatego zadecydowano o tym, że konieczny jest kolejny zryw narodowy. I tak, w nocy z 2 na 3 maja 1921 roku wybuchło III powstanie śląskie.

Jakie efekty przyniosło III powstanie śląskie?

III powstanie śląskie było największym zrywem narodowym w historii tego regionu, a walki zbrojne toczyły się przez kilka miesięcy. Jedna z największych, a zarazem najkrwawszych operacji odbyła się w okolicach Góry Świętej Anny. Politycznie kluczową rolę po stronie polskiej odegrali:

• Wojciech Korfanty, uznawany do dzisiaj za największego bohatera powstań śląskich, a jednocześnie jednego z ojców polskiej niepodległości,
• Maciej Mielżyński – był naczelnym wodzem sił powstańczych.

Warto wspomnieć również o Tadeuszu Puszczyńskim, który dowodził grupą dywersyjną działającą na rzecz III powstania śląskiego.

Efektem III powstania śląskiego było podjęcie decyzji o podziale Górnego Śląska w sposób korzystniejszy dla Polski – 12 października 1921 roku Polsce przyznano całą wschodnią część regionu, w której większość mieszkańców deklarowało się jako polskojęzycznych i oddała głos za przyłączeniem do naszego kraju. Warto pamiętać, że w okresie XX-lecia międzywojennego, Górny Śląsk cieszył się dużą autonomią wobec władz państwowych – działał tu osobny sejm. Po II wojnie światowej region pozostał w granicach Polski i częściowo Czechosłowacji.

Więcej informacji o powstaniach śląskich znajdziesz w tym artykule: https://www.skarbnicanarodowa.pl/kroniki-numizmatyczne/201-powstania-slaskie. To jednak nie wszystko! Na stronę Skarbnicy Narodowej koniecznie zajrzyj również, jeśli szukasz ciekawych monet upamiętniających wybitnych Polaków – znajdziesz wśród nich wiele numizmatów nawiązujących do okresu odzyskania niepodległości przez nasz kraj.

Powstania śląskie były jednym z najważniejszych zrywów narodowych w walce o przyłączenie Górnego Śląska do odradzającej się Polski. Szczególne znaczenie miało III powstanie śląskie, które doprowadziło do korzystniejszego podziału regionu i przyznania Polsce jego najbardziej uprzemysłowionej części. Wydarzenia te do dziś pozostają symbolem determinacji mieszkańców Górnego Śląska w walce o swoją tożsamość narodową i przyszłość regionu.

III powstanie śląskie – najczęściej zadawane pytania i odpowiedzi

Kto wygrał III Powstanie Śląskie?

III Powstanie Śląskie zakończyło się sukcesem strony polskiej, ponieważ doprowadziło do korzystniejszego podziału Górnego Śląska i przyznania Polsce jego wschodniej, najbardziej uprzemysłowionej części. Dzięki temu znaczna część regionu zamieszkiwanego przez ludność polskojęzyczną została włączona do II Rzeczypospolitej.

Kto był przywódcą III powstania śląskiego?

Przywódcą III powstania śląskiego był Wojciech Korfanty, uznawany za jednego z najważniejszych bohaterów walk o przyłączenie Górnego Śląska do Polski. Po stronie militarnej istotną rolę odegrał również Maciej Mielżyński, pełniący funkcję naczelnego wodza sił powstańczych.

Jaki był przebieg i skutki trzeciego powstania śląskiego?

III powstanie śląskie wybuchło w nocy z 2 na 3 maja 1921 roku i było największym zrywem narodowym na Górnym Śląsku, obejmującym wielomiesięczne walki zbrojne, m.in. w rejonie Góry Świętej Anny. Jego najważniejszym skutkiem było przyznanie Polsce wschodniej, najbardziej uprzemysłowionej części Górnego Śląska, co znacząco wpłynęło na rozwój gospodarczy II Rzeczypospolitej.

Ile trwało III powstanie śląskie?

III powstanie śląskie trwało od nocy z 2 na 3 maja do 5 lipca 1921 roku, czyli około dwóch miesięcy. W tym czasie na Górnym Śląsku toczyły się intensywne walki zbrojne, które doprowadziły do korzystniejszego dla Polski podziału regionu.